Κεντρικό Μενού

Πανεπιστημιακοί ζητούν συνταξιοδότηση στα 75

Νομοθετική ρύθμιση η οποία να επιτρέπει στους Πανεπιστημιακούς να παραμένουν, αν το επιθυμούν, στην υπηρεσία και μετά το 67ο έτος ηλικίας, μέχρι να συμπληρώσουν νέο ανώτατο όριο ηλικίας, μεταξύ των 70 και 75 ετών, ζητά με ανακοινωθέν η παράταξη των πανεπιστημιακών δασκάλων ΚΙΠΑΝ.

Η ΚΙΠΑΝ τονίζει πως μέχρι πρότινος, η συμμετοχή των αφυπηρετησάντων Καθηγητών όλων των βαθμίδων στη διδασκαλία προπτυχιακών μαθημάτων απαγορευόταν. Όμως, οι αθρόες αποχωρήσεις που αναφέρθηκαν πιο πάνω οδήγησαν την πολιτεία στη θέσπιση διάταξης που επιτρέπει τη συμμετοχή των Ομότιμων Καθηγητών στα προπτυχιακά μαθήματα με ανώτατο όριο τις πέντε (5) ώρες εβδομαδιαίως. Γιατί πέντε; Μα για να μην ισούνται ή υπερβαίνουν τις ελάχιστες, έξι (6) ώρες διδασκαλίας που προβλέπονται για τους εν ενεργεία Καθηγητές, οπότε θα μπορούσαν να διεκδικήσουν αμοιβή.

Ο Κ. Αρβανιστόπουλος

Ανάλογη πρόταση είχε κάνει   και ο Κώστας Αρβανιστόπουλος, ως υπουργός Παιδείας: «Δεν θα είχα αντίρηση να αυξηθεί το όριο συνταξιοδότησης των πανεπιστημιακών από τα 67 που είναι σήμερα στα 70 χρονών , αλλά με μια προυπόθεση αυτό να μην «μπλοκάρει» την είσοδο νέων ανθρώπων στα Πανεπιστήμια»  είχε δηλώσει  ο τότε υπουργός Παιδείας` στην ολομέλεια της Βουλής.

Στα 68  η συνταξιοδότηση πολλών καθηγητών ΑΕΙ

Υπενθυμίζεται ότι ήδη πέρσι ψηφίστηκε  ρύθμιση που  προβλέπει:

“Οι Καθηγητές των Α.Ε.Ι. αποχωρούν αυτοδικαίως από τη θέση τους, μόλις λήξει το ακαδημαϊκό έτος, μέσα στο οποίο συμπληρώνουν το εξηκοστό έβδομο (67°) έτος της ηλικίας τους”

Αυτό σημαίνει Στις 31 Αυγούστου θα αποχωρήσουν αυτοδικαίως από τα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ τα μέλη ΔΕΠ των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ, που κατά το τρέχον ακαδημαικό έτος 2018-19 έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους.

Δηλαδή εάν ένας καθηγητής συμπλήρωσε το 67ο έτος τον περασμένο Σεπτέμβριο του 2018 αυτοδικαίως θα αποχωρήσει από το ΑΕΙ που διδάσκει στις 31 Αυγούστου 2019, που λήγει το ακαδημαικό έτος.

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΙΠΑΝ

Σύνοψη: Το θέμα της επέκτασης ορίου αφυπηρέτησης των πανεπιστημιακών καθηγητών αποτελεί από χρόνια ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Τα βασικά αντεπιχειρήματα για τη μη αύξηση του ορίου είναι: α) ότι αποτελεί εμπόδιο στην ανανέωση του ακαδημαϊκού προσωπικού, κάτι που δεν ισχύει στα χρόνια της κρίσης καθώς το πάγωμα νέων προσλήψεων οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στους οικονομικούς περιορισμούς, β) ότι για κάποιους (ελάχιστους) συναδέλφους μετατίθεται κατά τον αντίστοιχο χρόνο η ανάληψη της διεύθυνσης μεγάλων εργαστηρίων και κλινικών και γ) ότι η αλλαγή του ορίου είναι αντισυνταγματική, κάτι που είναι πλήρως αναληθές. Επειδή και σήμερα διεξάγονται ανεπίσημα ή παρασκηνιακά σχετικές συζητήσεις, η Κίνηση Πανεπιστημιακής Αναβάθμισης -με το θάρρος και την υπευθυνότητα που έχει επιδείξει διαχρονικά από ιδρύσεως της- παρουσιάζει τις παραμέτρους αυτού του ζητήματος και θέτει μια πρόταση για αύξηση του ορίου ηλικίας στον δημόσιο διάλογο, καλώντας τα θεσμικά όργανα, την ΠΟΣΔΕΠ και όλους τους συναδέλφους να την εξετάσουν με νηφαλιότητα και περίσκεψη.

Τα θέματα που τίθενται είναι η ηλικία συνταξιοδότησης και η συμμετοχή των αφυπηρετησάντων Καθηγητών στη διδασκαλία και στην έρευνα.

Η ηλικία συνταξιοδότησης

Η ηλικία αφυπηρέτησης των Καθηγητών των Ελληνικών Πανεπιστημίων και ο ρόλος των αφυπηρετησάντων Καθηγητών έχει αποτελέσει συχνά πεδίο όπου ασκούνται «μικροκομματικά παιχνίδια» και εμφανίζονται περίεργες ρυθμίσεις.

Οι Καθηγητές αποχωρούν υποχρεωτικά, σύμφωνα με νόμο που προβλέπεται στο Σύνταγμα της Ελλάδαςi, κατά τη λήξη του ακαδημαϊκού έτους που κλείνουν το 67ο έτος της ηλικίας τους.

Συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση έγινε το 2017ii, αν και κατά καιρούς το όριο ηλικίας έχει μετακινηθεί «λίγο μπρος ή λίγο πίσω»: άλλοτε μετράει το ακαδημαϊκό έτος και άλλοτε το ημερολογιακό, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου (για ένα χρόνο) ίσχυε το 68ο έτος! Έχει συμβεί επίσης το παράδοξο, σε παλιότερες εποχές, ορισμένοι Καθηγητές, που πλησίαζαν το όριο αφυπηρέτησης, να προσκομίζουν στοιχεία από το ληξιαρχείο του χωριού όπου γεννήθηκαν, σύμφωνα με τα οποία ήταν πολύ νεότεροι από ότι αναγραφόταν στην ταυτότητα τους…

Αξίζει να αναφερθεί ότι το όριο σε πολλές χώρες της Ευρώπης είναι μεταξύ 67 και 69 ετών, ενώ στις περισσότερες είναι τουλάχιστον το 70ο έτος της ηλικίας. Αντίθετα, στις ΗΠΑ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Αυστραλία, στη Δανία, στη Ρωσία και σε άλλες χώρες της τέως ΕΣΣΔ δεν υπάρχει καθόλου όριο: όσο είναι κάποιος παραγωγικός, παραμένει στο Πανεπιστήμιο, και συνήθως αποχωρεί αφού έχουν ωριμάσει τα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα.

Εδώ, το θέμα του ορίου ηλικίας έχει παραπάνω από μία διαστάσεις, με λόγο και αντίλογο:

• Το προσδόκιμο επιβίωσης των Ελλήνων (και όχι μόνο) έχει αυξηθεί σημαντικά: Το προσδόκιμο επιβίωσης ήταν 68,9 έτη το 1960 (όταν η ηλικία αφυπηρέτησης των καθηγητών πανεπιστημίου ήταν το 70ο έτος!), το 2016 είχε φτάσει τα 81,2 έτη, διαφορά 12,3 έτη! Ενώ, όπως έγκυρες μελέτες αποδεικνύουν, η βελτίωση δεν αφορά μόνο τη βιολογική ηλικία αλλά και την πνευματική. Είναι σωστό να φεύγουν από το Πανεπιστήμιο άνθρωποι που έχουν συσσωρευμένη εμπειρία και διατηρούν τη δυνατότητα να είναι παραγωγικοί και να προσφέρουν στα ιδρύματά τους; Έχοντας υπόψη την επέκταση του προσδόκιμου επιβίωσης, αλλά και τα προβλήματα του συνταξιοδοτικού συστήματος, μήπως αυτοί οι άνθρωποί θα μπορούσαν να είναι ενεργοί και να συνεισφέρουν στην οικονομία
μισθοδοτούμενοι κανονικά αντί να επιβαρύνουν το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας;

• Από την άλλη, η παράταση του ορίου θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να αποβεί εις βάρος των υπηρετούντων, καθυστερώντας ή στερώντας τους τη δυνατότητα να αναλάβουν ηγετικές και διοικητικές θέσεις στο Πανεπιστήμιο, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος
να διευθύνουν Πανεπιστημιακά Εργαστήρια και Κλινικές.

• Σημειωτέον ότι το συγκεκριμένο θέμα είναι από τα πιο «καυτά» διακυβεύματα της αλλαγής
στο όριο συνταξιοδότησης, όπου οι Καθηγητές και Αναπληρωτές Καθηγητές που «περιμένουν» να αναλάβουν μια διευθυντική θέση είναι περισσότεροι από τους υπό αποχώρηση διευθυντές!

• Είναι όμως αυτός επαρκής λόγος να στερούνται τα Πανεπιστήμια και οι φοιτητές δασκάλους με πολύτιμη ερευνητική και διδακτική εμπειρία; Και κάτι ακόμη: η όποια παράταση του ορίου ηλικίας θα «ευνοήσει» προφανώς και τους νεότερους κατά τρόπο αντίστοιχο, αφού θα μείνουν ανάλογα χρόνια στις διευθυντικές θέσεις.

Η ανανέωση του προσωπικού

Το θέμα όμως στην παρούσα περίοδο έχει μια επιπλέον διάσταση: ένας σημαντικός αριθμός μελών ΔΕΠ που εντάχθηκαν σε μεγάλους αριθμούς στα Ελληνικά Πανεπιστήμια στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980 έχει ήδη αφυπηρετήσει ή πρόκειται να αφυπηρετήσει τα επόμενα 2 με 3 χρόνια λόγω ορίου ηλικίας. Παράλληλα, πολλά νεότερα μέλη ΔΕΠ έχουν φύγει στο εξωτερικό. Μετά τη δημοσιονομική κρίση, οι θέσεις που κενώνονται και οι ειδικότητες που χάνονται για τους παραπάνω λόγους, δεν καλύπτονται με νέες προσλήψεις -ακόμα και αν οι ρυθμοί νέων προσλήψεων επανέλθουν στα προ του 2010 επίπεδα- με αποτέλεσμα πολλά κενά στα γνωστικά αντικείμενα, που θέτουν σε κίνδυνο τις ουσιώδεις λειτουργίες των Πανεπιστημίων, δηλ. την εκπαίδευση και την έρευνα.

Είναι δε σαφές ότι η απώλεια ειδικοτήτων θα συνεχιστεί, καθώς η οικονομική πραγματικότητα της χώρας δεν επιτρέπει τη σημαντική αύξηση του αριθμού των προκηρύξεων νέων θέσεων Καθηγητών σε ρυθμούς που θα αντισταθμίζουν τις αφυπηρετήσεις των τελευταίων χρόνων. Την αρχή του 1÷1 [ένας φεύγει ένας προσλαμβάνεται] φαίνεται να προγραμματίζει το Υπουργείο να την εφαρμόσει στα Πανεπιστήμια μετά το 2021! Όμως, ακόμη και με το 1÷1 και τις 500+500 θέσεις που δόθηκαν, δεν αναπληρώνονται τα κενά που δημιουργήθηκαν στα σχεδόν 10 χρόνια της κρίσης.

Χρειάζονται επιπλέον θέσεις για να έχουμε προσωπικό στα προ του παγώματος των προσλήψεων επίπεδα, και επιπλέον ένας αριθμός πραγματικά νέων θέσεων – όχι αντικατάστασης – τουλάχιστον όπως πριν το πάγωμα, για να μιλάμε για στοιχειώδη ενίσχυση και ανάπτυξη των ελληνικών δημόσιων Πανεπιστημίων. Και αυτά μη συνυπολογίζοντας τις επιπρόσθετες ανάγκες που δημιουργούνται με την συνεχή και άναρχη ίδρυση νέων Τμημάτων και Σχολών στο πλαίσιο της εφαρμοζόμενης από το Υπουργείο Παιδείας πολιτικής για την άμεση πανεπιστημιοποίηση όλων των ΤΕΙ, που αποδιαρθρώνει, υποβαθμίζει και ναρκοθετεί το Δημόσιο Πανεπιστημιακό Σύστημα της πατρίδας μας για τις επόμενες δεκαετίες.

Τα συντάξιμα έτη

Άλλη μια ιδιαιτερότητα με το όριο αφυπηρέτησης, που αφορά όλους τους Καθηγητές ανεξαρτήτως ηλικίας, είναι ότι για μια θέση μέλους ΔΕΠ απαιτούνται αυξημένα προσόντα (διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές και έρευνα) τα οποία χτίζονται σε παραγωγικό χρόνο που δεν αναγνωρίζεται ως συντάξιμος, όταν για παράδειγμα το διάστημα των διδακτορικών και μεταδιδακτορικών σπουδών το μέλος ΔΕΠ είχε υποτροφία και δεν εργαζόταν ως ελεύθερος επαγγελματίας. Έτσι, τα περισσότερα μέλη ΔΕΠ δεν συμπληρώνουν ούτε 35 έτη υπηρεσίας, πολύ λιγότερο δε τον απαιτούμενο από εργάσιμο χρόνο (41 !) για πλήρη συνταξιοδοτικά δικαιώματα.

Για παράδειγμα, μέλος ΔΕΠ που ως διδακτορικός φοιτητής είχε υποτροφία (δηλαδή μη συντάξιμα χρόνια), ξεκίνησε να δουλεύει στα 31 του, το οποίο αποτελεί πρακτικά το κατώτερο όριο διορισμού των πανεπιστημιακών Καθηγητών (που μπορεί να φτάνει τα 35 ή και τα 40 έτη), και αφυπηρετεί στα 67 με το πολύ 36 χρόνια υπηρεσίας, θα παίρνει σύνταξη σημαντικά μειωμένη, κατά 25% (35,4 % του μέσου μηνιαίου συντάξιμου μισθού) σε σχέση με την πλήρη (46,8 %), για την οποία πρέπει
να συμπληρώσει την 41ετία, όταν θα είναι 72 ετών.

Η συμμετοχή στη διδασκαλία προπτυχιακών μαθημάτων

Μέχρι πρότινος, η συμμετοχή των αφυπηρετησάντων Καθηγητών όλων των βαθμίδων στη διδασκαλία προπτυχιακών μαθημάτων απαγορευόταν. Όμως, οι αθρόες αποχωρήσεις που αναφέρθηκαν πιο πάνω οδήγησαν την πολιτεία στη θέσπιση διάταξης που επιτρέπει τη συμμετοχή των Ομότιμων Καθηγητών στα προπτυχιακά μαθήματα με ανώτατο όριο τις πέντε (5) ώρες εβδομαδιαίωςiii. Γιατί πέντε; Μα για να μην ισούνται ή υπερβαίνουν τις ελάχιστες, έξι (6) ώρες διδασκαλίας που προβλέπονται για τους εν ενεργεία Καθηγητές, οπότε θα μπορούσαν να διεκδικήσουν αμοιβή.

Η συμμετοχή στη διδασκαλία μεταπτυχιακών μαθημάτων και στην έρευνα

Στο δύο αυτά θέματα οι ρυθμίσεις ήταν διαφορετικές: επιτρεπόταν η συμμετοχή σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, αλλά δεν επιτρεπόταν στους αφυπηρετήσαντες να αναλαμβάνουν νέα ερευνητικά προγράμματα, παρά μόνο να ολοκληρώνουν όσα είχαν ξεκινήσει πριν την αποχώρησή τους. Αυτό τροποποιήθηκε το 2016 έτσι ώστε οι Ομότιμοι Καθηγητές να μπορούν ΚΑΙ να συμμετέχουν σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΚΑΙ να ορίζονται επιστημονικά υπεύθυνοι σε ερευνητικά έργα. Πρόσφατα, η διάταξη αυτή επεκτάθηκε σε όλα τα αφυπηρετήσαντα μέλη ΔΕΠ  και ρυθμίστηκε το θέμα της αμοιβής τουςv. Η διάταξη αυτή είναι, κατά τη γνώμη μας, η πιο σωστή: αξιοποιεί την εμπειρία και την τεχνογνωσία τους προς όφελος του Πανεπιστημίου, των φοιτητών και των ίδιων.

Η επίβλεψη Διδακτορικών Διατριβών

Παλιότερα, οι αφυπηρετήσαντες Καθηγητές έπρεπε να αντικατασταθούν από τις τριμελείς και επταμελείς επιτροπές επίβλεψης και εξέτασης των διδακτορικών διατριβών. Στη συνέχεια τους δόθηκε, ορθά, το δικαίωμα να συνεχίσουν να είναι επιβλέποντες, μέλη της τριμελούς ή μέλη της επταμελούς επιτροπής, εφόσον είχαν οριστεί πριν την αποχώρησή τους από το Πανεπιστήμιο. Ο Νόμος 4485/2017 περιλαμβάνει διάταξη που επιβάλλει την αντικατάσταση τους στη φάση της συγκρότησης της επταμελούς vi, αλλά τους επιτρέπει να συμμετέχουν στη συνεδρίαση της!

Με άλλα λόγια, σε μια κατ’ εξοχήν ακαδημαϊκή λειτουργία, που είναι η επίβλεψη μια διδακτορικής διατριβής, παρεμβάλλεται μια κατ’ εξοχήν γραφειοκρατική ρύθμιση. Μάλιστα, η ρύθμιση αυτή είχε αναδρομική ισχύ, με ρητή αναφορά στις μεταβατικές διατάξειςvii. Γεννάται το ερώτημα, γιατί έγινε αυτή η «μικρόψυχη» ρύθμιση. Μήπως ήταν φωτογραφικός αποκλεισμός; Τελικά, η αναδρομικότητα της ισχύος της διάταξης ακυρώθηκε ένα χρόνο αργότεραviii, προφανώς λόγω της έντονης και δικαιολογημένης αντίδρασης των επιβλεπόντων και συνεπιβλεπόντων Καθηγητών που τους περιόριζε σε ρόλο θεατή! Δυστυχώς παραμένει σε ισχύ για όσες διδακτορικές διατριβές ξεκίνησαν μετά τη δημοσίευση του Ν. 4485/2017.

Συμπερασματικά

Η ΚΙΠΑΝ θεωρεί ότι πρέπει να ανοίξει ο διάλογος για τα θέματα αυτά μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα και να ληφθούν αποφάσεις που θα έχουν συνοχή και διάρκεια, αντί των εκάστοτε εμβαλωματικών ή φωτογραφικών (;) ρυθμίσεων.

Ως βάση για συζήτηση, προτείνουμε να υπάρξει νέα νομοθετική ρύθμιση η οποία να επιτρέπει στους Πανεπιστημιακούς να παραμένουν, αν το επιθυμούν, στην υπηρεσία και μετά το 67ο έτος ηλικίας, μέχρι να συμπληρώσουν νέο ανώτατο όριο ηλικίας, μεταξύ των 70 και 75 ετών, καθώς και την θέσπιση ρυθμίσεων για όλα τα άλλα θέματα αντίστοιχων με τις πρόσφατες ρυθμίσεις για τη συμμετοχή σε ερευνητικά έργα.






Αφήστε μια απάντηση

Your email address will not be published. Required fields are marked as *

*

13 + eleven =